Παρ’ όλο που με κουράζει πολύ το θέμα, αισθάνομαι την ανάγκη να κάνω ένα ποστ ακόμα. Βασικά θέλω να αγιάσω και δε μ’ αφήνουνε. Επειδή είναι μεγάλο, το σπάω σε δύο μέρη.

Κατά την πάροδο των χιλιετιών, η εθνική συνείδηση άλλοτε εντεινόταν (κυρίως σε περιόδους όπου το Έθνος εβρίσκετο εν κινδύνω)και άλλοτε ατονούσε, χωρίς όμως να παύσει ποτέ να υφίσταται.

Έτσι, επί Περσικών Πολέμων, οι Αθηναίοι λέγουν προς τους Λακεδαιμονίους (Ηροδότου “Ιστορίαι”, βιβλ. 8, 144, 14-17): “αύτις δε το Ελληνικόν, εόν όμαιμόν τε και ομόγλωσσον και θεών ιδρύματά τε κοινά και θυσίαι ήθεά τε ομότροπα, των προδότας γενέσθαι Αθηναίους ουκ αν ευ έχοι.”

Βέβαια μια και πιάσαμε τον Ηρόδοτο λίγο πιο πριν (και συγκεκριμένα στο 8.142) οι Σπαρτιάτες έχουν πει κι αυτοί στους Αθηναίους 2-3 πραγματάκια πάνω σε αυτό το Ελληνικόν και συγκεκριμένα ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να έχει άποψη πάνω σε αυτό ένας Μακεδόνας σαν τον Αλέξανδρο…

μηδὲ ὑμέας ̓Αλέξανδρος ὁ Μακεδὼν ἀναγνώσῃ, λεήνας* τὸν Μαρδονίου λόγον. τούτῳ μὲν γὰρ ταυ̂τα ποιητέα ἐστί: τύραννος γὰρ ἐὼν τυράννῳ* συγκατεργάζεται*: ὑμι̂ν δὲ οὐ ποιητέα, εἴ περ εὐ̂ τυγχάνετε φρονέοντες, ἐπισταμένοισι ὡς βαρβάροισι ἐστὶ οὔτε πιστὸν οὔτε ἀληθὲς οὐδέν*.

Η συνειδητοποίηση αυτή του Ελληνικού “τρόπου”, οι αξίες και τα ήθη, οδηγούν σε τέτοια άνθηση της Παιδείας, ώστε ο Ισοκράτης να θεωρήσει την Παιδεία αυτή ως το μέγα κριτήριο της Ελληνικότητος (”Πανηγυρικός”, 50): “Τοσούτον δ’ απολέλοιπεν η πόλις ημών περί το φρονείν και λέγειν τους άλλους ανθρώπους, ώσθ’ οι ταύτης μαθηταί των άλλων διδάσκαλοι γεγόνασι και το των Ελλήνων όνομα πεποίηκε μηκέτι του γένους αλλά της διανοίας δοκείν είναι, και μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας.”

Ε ότι θα έβλεπα εθνικιστή να επικαλείται το “της παιδεύσεως της ημετέρας”… Τελικά άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.

Φθάνουμε στον Ευσέβιο, επίσκοπο Καισαρείας (επί Μεγάλου Κωνσταντίνου)

Δηλαδή 600 χρόνια (και περίπου 1000 συγκρούσεις μεταξύ ανταγωνιστικών κρατών που περιελάμβαναν Έλληνες) μετά…

ο οποίος γράφει (”Ευαγγελική Προπαρασκευή”, βιβλ. 8, κεφ. 14, παραγρ. 66, στιχ. 6-8): “Μόνη γαρ η Ελλάς αψευδώς ανθρωπογονεί, “φυτόν ουράνιον” και βλάστημα θείον ηκριβωμένον, λογισμόν αποτίκτουσα οικειούμενον επιστήμηι.”

Ο Ελληνικός αυτός Πολιτισμός, όπως έχει εξελιχθεί, εκφράζοντας πάντοτε τις αιώνιες Ελληνικές Αξίες, είναι το βασικό συστατικό της συνείδησης και ιδεολογίας της Αυτοκρατορίας.

Αιώνιες Ελληνικές Αξίες η χριστιανική θρησκεία και η πίστη στον Αυτοκράτορα; ΘΑ ‘ΘΕΛΕΣ.

Της οποίας ο λαός είναι ο “περιούσιος”.

Αυτό ισχύει μόλις από τον 11ο αιώνα και μετά.

Συνιστά ο λαός της Αυτοκρατορίας, βάσει αυτής της ιδεολογίας, ένα έθνος;

Όχι. Συνιστά απλά μία εθνότητα. Της οποίας τη -σε γενικές γραμμές- συνέχεια, κανένας δεν αρνείται, by the way.

Δεν παύει μάλλον η Αυτοκρατορία να είναι πολυεθνική, με περιούσιον όμως εν αυτή έθνος το Ελληνικό και τον πολιτισμό του κυρίαρχο.

Ε ναι, το λύσαμε αυτό στηρίζοντάς το σε 1 πράγμα που έγραψε κάποιος το 330.

Και πολύ γρήγορα

…συγκεκριμένα μετά από 800 χρόνια και αφού αυτονομηθούν ή χαθούν όλες οι τριγύρω εθνότητες…

η Αυτοκρατορία ταυτίζεται απολύτως με το Ελληνικό Έθνος, ενώ και η συναίσθηση της καταγωγής γίνεται πια απόλυτα ξεκάθαρη και έντονη.

Το “απόλυτα” είναι πολύ απόλυτη λέξη.

Η συνειδητοποίηση αυτή του Ελληνισμού έχει τις βάσεις της αρκετούς αιώνες πριν τον… 18ο αι. Γίνεται ιδιαίτερα έντονη μετά την σύγκρουση με τους Φράγκους και Λατίνους (867, επί Φωτίου του Μεγάλου, το πρώτο σχίσμα, 1204, επί Μιχαήλ Κηρουλαρίου, το οριστικό) και ακόμα περισσότερο τη φραγκική κατάκτηση (1204). Ο Charles Diehl γράφει: “Σ’ αυτή την πόλη (Κων/πολη), η οποία επί τόσο μακρό διάστημα είχε υποστηρίξει ότι είναι κληρονόμος της ρωμαϊκής παραδόσεως, είναι σημαντικό να σημειώσει κανείς την καταπληκτική αναβίωση της μνήμης του ελληνικού παρελθόντος και να παρατηρήσει τη γένεση ενός ελληνικού πατριωτισμού, ο οποίος είναι έκφραση μιας από τις ιδέες που οδήγησαν στην ανασύσταση της νέας Ελλάδος το 19ο αι.” Και οι Φράγκοι, όπως μας λέει ο στιχουργός του “Χρονικού του Μορέως”, γνώριζαν ότι οι Βυζαντινοί “από τη Ρώμη απήρασιν το όνομα των Ρωμαίων” αλλά “Έλληνες είχαν το όνομα, ούτως τους ωνομάζαν.”

Παρατηρήστε ότι όλα αυτά υποτίθεται πως τεκμηριώνουν το ότι “πολύ γρήγορα”. Παρεμπιπτόντως το πρώτο σχίσμα έγινε αν δεν κάνω λάθος για πολύ πιο ταπεινούς λόγους.

Ήδη τον 11ο αι. η Άννα Κομνηνή (”Αλεξιάς”) χρησιμοποιεί το όνομα “Έλληνες” ως εθνικό προσδιορισμό του λαού της Αυτοκρατορίας.

Και ο Μ. Ψελλός ως θρησκευτικό προσδιορισμό του λαού της ΚΙΝΑΣ.

Και την ίδια περίπου εποχή, κατά τον Runciman, οι αυτοκράτορες αρχίζουν να αποκαλούνται και “Βασιλείς των Ελλήνων”.

Το “την ίδια περίπου εποχή” αναφέρεται στα ελληνικά βασίλεια (Νίκαια, Μυστράς, Ήπειρος) που υπήρξαν κατά τη Φραγκοκρατία.

Ο Νικήτας Χωνιάτης (”Ιστορία”) τον 12ο αι. χαρακτηρίζει τους δυτικούς “σκοτεινές φυλές που ανάμεσά τους δεν καταφεύγει ούτε η χάρις ούτε η μούσα”, οι οποίες φυλές μόνο από την Κωνσταντινούπολη παίρνουν φως.

Καλά, αν συνέχεια του έθνους θεωρείται η μεγάλη ιδέα που έχουν οι κάτοικοι αυτής της χώρας για τον εαυτό τους, μια χαρά επιχείρημα είναι αυτό. Για τους σκοπούς της συζήτησης, παρατηρώ ότι ο Νικήτας Χωνιάτης δεν πολυλέει τίποτα για Ελληνικές Αξίες.

Ο Αυτοκράτωρ της Νικαίας Ιωάννης Δούκας Βατάτζης γράφει προς τον πάπα Γρηγόριο Θ’ περί της σοφίας η οποία “εν τω γένει των Ελλήνων ημών βασιλεύει”. Υποστηρίζει ότι η μεταφορά της κληρονομιάς του Μεγάλου Κωνσταντίνου είναι εθνική “εις το ημέτερον γένος” (και δεν ανήκει επομένως στον Λατίνο, πλέον, αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως).

Καμία αντίρρηση για το Βατατζή, όμως αν δεν κάνω λάθος έχει λόγους να μην είναι τρομερά αντικειμενικός ως προς το σε ποιον ανήκει η κληρονομιά του Μ. Κωνσταντίνου.

Ο υιός του Βατάτζη Θεόδωρος Β’ Λάσκαρις προβάλλει το όνομα των Ελλήνων με πραγματικό εθνικιστικό ζήλο (”Χριστιανική Θεολογια”, 7): Δεν τονίζει απλώς ότι “απασών γλωσσών το ελληνικόν υπέρκειται γένος”, αλλά και ότι “Πάσα τοίνυν φιλοσοφία και γνώσις Ελλήνων εύρεμα… Συδε, ω Ιταλέ, τίνος ένεκεν εγκαυχά;”. Και ο Γεώργιος Γεμιστός - Πλήθων (15ος αι.): “Έλληνες γαρ το γένος εσμέν, ως η ημετέρα γλώσσα και παιδεία μαρτυρεί.” Ιδού η “νέα” (ή μάλλον παντοτινή) εθνική συνείδηση του Ελληνισμού.

Καμία αντίρρηση και για το γιο του Βατατζή. Εδώ όντως έχουμε έναν πρώιμο σωβινισμό (και όχι εθνικισμό). Να τον χαίρεστε.

Επί Επαναστάσεως …

Ακολουθούν περίπου 1000 λέξεις που στηρίζονται σε πηγές και γεγονότα μετά τον 18ο αιώνα

Καταχωρήθηκε: Thursday, March 9th, 2006 στις 5:50 pm και στην κατηγορία Uncategorized. RSS 2.0 feed για σχόλια. Μπορείτε να σχολιάσετε, ή να κάνετε trackback από τη δική σας ιστοσελίδα.