A History of God
Karen Armstrong: A History of God: The 4000-year quest of Judaism, Christianity and Islam, New York 1993
Strictly speaking, δεν είναι καν υποχρεωτικό να υπάρχει Θεός με την ίδια έννοια που υπάρχει π.χ. η Εφορία και ακόμα πιο strictly speaking, ο Θεός επιβάλλεται να μην υπάρχει με την ίδια έννοια που υπάρχει η Εφορία.
[Αυτό μάλιστα αποδεικνύεται πάρα πολύ εύκολα: αν υπήρχε Θεός, δε θα υπήρχε Εφορία. QED.]
Επίσης από αυτό το βιβλίο έμαθα -επιτέλους- ότι το μεγαλύτερο μέρος των (πολύ σωστών πάντως) αθεϊστικών επιχειρημάτων με τα οποία έχω γαλουχηθεί, στρέφεται κυρίως ενάντια στη Δυτική (Καθολική και Προτεσταντική) αντίληψη περί Θεού. Οι Ορθόδοξοι το βλέπουν πιο εσωτερικά το πράγμα [τουλάχιστον όσοι από αυτούς έχουν το επίπεδο για να το δούνε πιο εσωτερικά το πράγμα (συγκεκριμένα ο τελευταίος που είχε τα φόντα για κάτι τέτοιο πρέπει να ήταν ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος κι αυτός όχι πάντα) γιατί η μέση γριούλα εννοείται ότι θα πιστέψει ό,τι της λέει ο παπάς σαν κυριολεκτική αλήθεια].
Άλλα highlights είναι ότι οι Φαρισαίοι στην πραγματικότητα ήταν από τους πιο άγιους και φωτισμένους ανθρώπους στη γη του Ισραήλ την επίμαχη περίοδο, ότι οι πουριτανοί ξεκίνησαν με τρομερά groovy προοπτικές, ότι κάποτε σχεδόν όλοι οι εβραίοι πίστεψαν ότι ο Μεσσίας ήρθε (και ότι ήταν ένας ψυχάκιας από την ιουδαϊκή κοινότητα της Σμύρνης, περιττό να σας πω ότι πολύς κόσμος ήρθε σε δύσκολη θέση όταν ο “Μεσσίας”, αντιμέτωπος με το δίλημμα “εξισλαμισμός ή θάνατος” που του έθεσε η Υψηλή Πύλη, απέδειξε ότι άλλο ψυχάκιας και άλλο χαζός), ότι για την ακρίβεια η Σαρία δεν στηρίζεται στο Κοράνι, και βέβαια η κεντρική ιδέα του βιβλίου:
Είτε το πεις YHVH, είτε το πεις “ΕΝ”, είτε το πεις Αγία Τριάδα, είτε το πεις Brahman, ο Θεός είναι κάτι άρρητο το οποίο υποβόσκει κάπου μέσα μας. Το Θεό δεν μπορείς να τον καταλάβεις, ούτε να τον περιγράψεις. Μπορείς μόνο να ζήσεις την εμπειρία του Θεού, είτε με διαλογισμό, είτε με προσευχή, είτε με ενόραση. Μερικοί (από όλες τις μονοθεϊστικές θρησκείες) δοκίμασαν να καταλήξουν λογικά στο Θεό, αλλά είναι λίγο δύσκολο να καταλήξεις λογικά σε κάτι που υπερβαίνει τη λογική. Η καλή θεολογία, κατά τους Τρεις Ιεράρχες, επιβάλλεται να είναι γεμάτη παραδοξότητες, γιατί δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψουν με ακρίβεια τη θρησκευτική εμπειρία σε κάποιον που δεν την έχει βιώσει, όπως δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψουν με ακρίβεια την υποκειμενική εμπειρία των πόνων της περιόδου σε έναν άντρα.
Το ευχάριστο είναι ότι για πρώτη φορά κατάλαβα περίπου πώς νιώθουν οι θρησκευάμενοι και ότι αυτό που νιώθουν πολλοί από αυτούς είναι γνήσιο. Όμως το γνήσιο δεν είναι αναγκαστικά σωστό.
Κάποια στιγμή, διαβάζοντας το βιβλίο, κατάλαβα ότι έχω κι εγώ κάτι σαν θρησκευτικές εμπειρίες. Πάρα πολύ συχνά. Δεν έχω τα λόγια να τις περιγράψω -ας ξεκαθαριστεί ωστόσο ότι δεν εννοώ ΤΙΠΟΤΑ το υπερφυσικό[+]- αλλά περιλαμβάνουν μια συνειδητοποίηση του πόσο πολύπλοκη και ταυτόχρονα απλή είναι η κατάσταση (ανάλογα με το επίπεδο θέασης, υπόψη ότι παίζουν άπειρα ή τέλος πάντων τρομερά πολλά επίπεδα) και η αλήθεια είναι ότι έχω κάνει 1-2 ποστ ορμώμενος από αυτές. Μόνο που αυτό το άρρητο και άχρωμο και άπειρο και ουδέτερο και αιώνιο πάνω στο οποίο χτίζεται η ψευδαίσθηση του κόσμου, αυτό που όλοι οι άλλοι λένε “Θεό”, προσωπικά το αρχειοθέτησα ψιλοαυτόματα σαν “βαρετή πλευρά της πολυπλοκότητας”. Well, μάλλον φταίει που δε με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα η (τρομερά πιθανή) δυνατότητα τα κυριότερα υπαρξιακά ερωτήματα να έχουν απάντησεις όπως “γιατί έτσι“[*], “πάντως όχι εσύ, που υποψιάζομαι ότι σε ενδιαφέρεις περισσότερο“[*] και “κανένας“[*].
Έλεος κ.κ. θεϊστές, κι άλλοι συνειδητοποιήσαμε ότι η ύπαρξή μας είναι μια λεπτεπίλεπτη ζωγραφιά που σχηματίζεται από τους καπνούς και τα χρώματα και τους στροβίλους του αρχέγονου και άννοου χάους και του τίποτα και των πάντων, δεν κάναμε όμως σα μαλάκες και το κυριότερο δε σφάξαμε εκατομμύρια κόσμο ούτε αναθεματίσαμε το πίτσι-πίτσι επειδή μας έπιασε ο Ιερός Ενθουσιασμός!
Ορισμένα μικρολαθάκια στις ελληνικές λέξεις (π.χ. “pisteno” αντί για “pistevo”) με κάνουν να έχω κάποιες μικρές αμφιβολίες για τις αραβικές, ινδικές, εβραϊκές και λατινικές λέξεις που επίσης περιέχει το βιβλίο. Μου έκανε πολύ καλή εντύπωση πάντως η πολύπλευρη ανάλυση της Armstrong και γενικά καμία σχέση με τον παλιοάσχετο του Cannabis: A History.
Όπως καταλαβαίνετε, πρόκειται για ένα βιβλίο που δεν το βαρέθηκα καθόλου εκτός από το κεφάλαιο για τους μύστες, όπου ομολογώ πως πήδηξα μερικές σελίδες γιατί αυτοί οι μυστικιστικοί συμβολισμοί είναι πολύ κουραστικοί ώρες-ώρες και όπως και να ‘χει δε μου το βγάζετε από το μυαλό ότι οι περισσότεροι από τους άμεσα ενδιαφερόμενους were in it for the chicks.
[+] ούτε καν κάτι το ιδιαίτερα ενδιαφέρον.
[*] “γιατί υπάρχουμε;”, “τι υπάρχει μετά το θάνατο;”, “ποιος είναι το θεμέλιο της ύπαρξης;” αντίστοιχα.
Ένα διαγώνιο διάβασμα και μπόλικη νύστα έχουν να συνεισφέρουν το εξής σημαντικό:
Chicks prefer atheists man .An Atheist screams Your name during sex.
΄νύχτες.
Dudes prefer theists, girl. A theist screams your name during sex.
‘Ου λήψει όνομα κυρίου του Θεού σου ΕΠΙ ΜΑΤΑΙΩ’!
Διαβάζω τώρα το “Breaking the Spell, Religion as a Natural Phenomenon” που ειναι σχετικό και μάλιστα αναρρωτιόμουν αν θα φιλοξενούσες δυο λογάκια που ήθελα να γράψω για το βιβλίο αυτό το οποίο εξετάζει το φαινόμενο της πίστης.
Αρκεί να είναι κατάλληλα διά ανηλίκους
Ρε συ, αυτό το βιβλίο της Άρμστρονγκ είναι μεταφρασμένο και στο Ελληνικά, το είχα διαβάσει πριν απο 2-3 χρόνια. Κυκλοφορεί απο τις εκδόσεις Φιλίστωρ σε μετάφραση Φώτη Τερζάκη, με τίτλο “Η ιστορία του θεού”. Είναι όντως πολύ καλό, απο τα highlights της συλλογής μου…