Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: ο Ναυτίλος στην “Ε” είχε γράψει ότι θωρεί ανεπίτρεπτο να αγνοεί κανείς την άποψη που είχαν για τον ελληνισμό και το έθνος τους η Άννα η Κομνηνή ή ο Μιχαήλ ο Ψελλός και κατ’ επέκταση ο απλός λαός των πρώτων 2-3 αιώνων της προηγούμενης χιλιετίας. Η ακριβής διατύπωση στο αρχαίο κείμενο (του Ναυτίλου, όχι της Κομνηνής) είναι:

Θα μπορούσε επίσης να δεχθεί κανείς μια σχετική (αλλά πάντως ανεπίτρεπτη) άγνοια εις ό,τι τουλάχιστον αφορά τα καθ’ ημάς, του τρόπου που οι Βυζαντινοί Ιστορικοί (και συνεπώς όλη τους η κοινωνία) πραγματεύθηκαν (και βίωσαν) την έννοια του έθνους και του κράτους.

(εδώ)

Κατά τη γνώμη μου είναι ανεπίτρεπτο να αγνοεί κανείς ότι θα έπρεπε να πλύνει το στόμα του με νερό και σαπούνι πριν ξεστομίσει πράγματα όπως αυτό το “και συνεπώς όλη τους η κοινωνία”. Κι αυτό γιατί στους 2-3 πρώτους αιώνες της προηγούμενης χιλιετίας τα θέματα που σήμερα θα χαρακτηρίζαμε “εθνικά” δεν ήταν καθόλου υπόθεση όλης της κοινωνίας: στα παπάρια του του δουλοπάροικου/χλειμίτζουρα/δεισιδαίμονα/παππού στα 30 του αγροτοηλίθιου αν θα τον κυβερνούσε ο Μιχαήλ Παλαιολόγος ή ο Ιωάννης Παλαιολόγος ή ο Μουράτ ο Τρεχαγύρευε ή ο Βιλλαρδουίνος της Ασίζης. Η δουλειά του λαού ήταν να πληρώνει τη δεκάτη συν πλην ό,τι άλλο αποφάσιζε ο ηγεμόνας, να υπακούει στην αστική εξουσία του παπά (κάτι που δεν άλλαξε με την Τουρκοκρατία) και τέλος να του γαμάει τη μάνα όποιος στρατός τύχαινε να περνάει για οποιονδήποτε λόγο από την περιοχή (κάτι που δεν είχε αλλάξει ούτε καν το 1821). Η δουλειά του ηγεμόνα ήταν να πολεμάει. Όλοι οι στρατοί ήταν μισθοφορικότατοι και πολυεθνικότατοι (τόσο αυτοί που υπεράσπιζαν επιτυχημένα το Βυζάντιο για τους 11 πιο χαοτικούς αιώνες στην ιστορία της Ευρασίας όσο και εκείνοι που το κατέκτησαν). Μεγάλο ρόλο έπαιζε βέβαια που η αστική τάξη βρισκόταν ακόμη στα σπάργανα και που δεν υπήρχε τυπογραφία ώστε να βγαίνουν εφημερίδες και βιβλία για να έχει ο μέσος κακομοίρης γεωπολιτικές και ιστορικές ανησυχίες.

Θα μου πείτε “μα οι υποτιθέμενα αδιάφοροι περί εθνικισμού Πόντιοι χωρικοί του 15ου αιώνα πάνω στα βουνά τους μοιρολογούσανε ‘πάρθεν η Ρωμανία’ που σημαίνει ότι τους έκαιγε το θέμα”. Θα σας απαντήσω ότι και οι υποτιθέμενα έμπλεοι εθνικού φρονήματος και σε επαναστατικό αναβρασμό Πελοποννήσιοι χωρικοί της δεκατίας του 1820-30 μοιρολογούσανε “να πας τα χαιρετίσματα στου Δράμαλη τη μάνα” που σημαίνει ότι τους χωρικούς τους έκαιγαν πολλά και διάφορα κατά καιρούς.

Ergo, κάνε μας τη χάρη ρε Ναυτίλε, που έχει άδικο η σύγχρονη βιολογία και δίκιο όσοι μεγάλωσαν (μαζί κι εσύ) με την ιδέα ότι είναι πνοή Θεού ενώ ο πίθηκος είναι άψυχο κτίσμα. (χαράσσω αυτόν τον παραλληλισμό γιατί κάνει πιο εμφανές το είδος του σφάλματος με το οποίο κατά τη γνώμη μου έχουμε να κάνουμε: άτομα μεγαλωμένα με ένα σύστημα σκέψης -αδιάφορα από τις επιμέρους απόψεις που σχηματίζουν εντός του- έρχονται αντιμέτωπα με επιστημονικές διαπιστώσεις που αμφισβητούν θεμελιώδεις παραδοχές αυτού του συστήματος. Εν προκειμένω την implicit παραδοχή ότι οι κοινωνίες του 1000μ.Χ. ήταν όπως οι σημερινές, απλώς χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και με λίγο διαφορετικά πολιτικά σύνορα).

This entry was posted on Sunday, March 11th, 2007 at 4:39 pm and is filed under Uncategorized. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.