Δεν είναι περίεργο που ακόμα και εξαιρετικά μορφωμένοι άνθρωποι ξεστομίζουν συχνά φράσεις όπως “τον αληθής”, ενώ ακόμα και παιδάκια 3 χρονών σχεδόν ποτέ δε θα πούνε “τον πατέρας”;
Σύμφωνα με την Α. Φραγκουδάκη: όχι. Γιατί η κλίση του ουσιαστικού “πατέρας” διέπεται από τους κανόνες της μητρικής μας γλώσσας, τους οποίους ξέρουμε όλοι σχεδόν τέλεια σε ηλικία 3 χρονών, ενώ η κλίση του επιθέτου “αληθής” διέπεται από τους κανόνες μιας άλλης γλώσσας (στη συγκεκριμένη περίπτωση της καθαρεύουσας, σε ένα σημείο όπου η Γραμματική Τριανταφυλλίδη κάνει μια ψιλοϋποχώρηση για λόγους backward compatibility[*]) και κανείς δεν τους μαθαίνει αν δεν τους διδαχθεί στο σχολείο. Και επιπλέον κανείς ποτέ δεν τους μαθαίνει τόσο καλά όσο αυτούς της μητρικής του γλώσσας.
Θα έλεγα ότι αυτή η απλή παρατήρηση καθιστά την άποψη περί ύπαρξης “διμορφίας” και όχι “διγλωσσίας” στον ελληνόφωνο κόσμο (και καλά η λόγια [καθαρεύουσα, αττική κλπ] και η δημοτική [δημοτική, ελληνιστική κοινή] είναι δύο μορφές της ίδιας γλώσσας και όχι δύο διαφορετικές γλώσσες) αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή ιδεολόγημα χωρίς την παραμικρή υπόσταση. Ομιλητές της μίας δε μπορούν να καταλάβουν ή να μιλήσουν σωστά την άλλη χωρίς τουλάχιστον 2-3 χρόνια σοβαρότατης εκπαίδευσης. Αν ανοίξετε οποιοδήποτε σοβαρό βιβλίο, θα διαπιστώσετε ότι αυτός είναι ο ορισμός των διαφορετικών γλωσσών. Δεν έχει κανέναν αστερίσκο που να λέει “εκτός από τα ελληνικά, που ως γνωστόν επειδή το ελληνικό εθνικό κράτος είναι ενιαίο και αιώνιο το ίδιο ισχύει και για τη γλώσσα του”.
Σημειώνω επίσης πως η διγλωσσία γραπτής/καθομιλουμένης δεν είναι και τόσο αιώνιο φαινόμενο. Για παράδειγμα επί Ομήρου δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου γραπτή και δε νομίζω ότι ο Όμηρος ξόδεψε τον περισσότερο από τον χρόνο του μαθαίνοντας τους κανόνες κλίσης των προφορικών ιδιωμάτων στα οποία είναι γραμμένα (ΟΚ, δεν έχω καλύτερη λέξη) τα έργα του.
Και παρεμπιπτόντως, δυσκολεύομαι να καταλάβω γιατί η στροφή στο γλωσσικό παρελθόν μας (είτε πρόκειται για το πολυτονικό, είτε για την καθαρεύουσα) είναι αντίδοτο στην πολιτισμική ισοπέδωση. Είναι σα να προτείνει κάποιος επιστροφή στις σπηλιές σαν αντίδοτο στα βιομηχανικά ατυχήματα. Δεν είμαστε το παρελθόν μας. Και εδώ που τα λέμε, ποτέ δεν ήμασταν, γιατί το παρελθόν ποτέ δεν ήταν έτσι όπως το φαντάζονται οι ιδεολογίες της Jihad.
(με αφορμή αυτό, που το είδα από εκεί.)
ΥΓ: Να διευκρινήσω ότι δεν πρόκειται να δεχθώ σχόλια του τύπου “Ο Κρατύλος είναι μαλάκας”, δεν είναι καθόλου μαλάκας, είναι μια χαρά άνθρωπος.
[*] αδικαιολόγητα κατά τη γνώμη μου, μια και όλοι αυτοί οι τύποι από το φυσιολογικό ομιλητή της δημοτικής (αυτόν που δεν έχει υπόψη του ότι “κλίνονται με αρχαίο τρόπο” οπότε θα κάτσει να το σκεφτεί πριν μιλήσει και άρα είτε θα κάνει μαλακία είτε θα το πει “σωστά”) κλίνονται αυθόρμητα: ο αληθής, του αληθή, τον αληθή.